Uchyłki to małe „kieszonki” w ścianie jelita. Kiedy w przewodzie pokarmowym pojawiają się twarde i drobne fragmenty pokarmu – np. ziarna słonecznika, pestki dyni, resztki popcornu, pestki owoców (truskawek, malin, winogron) – istnieje ryzyko, że takie cząsteczki mogą utknąć w uchyłkach.
Aktualizacja 27.09.2025: Dawniej zalecano unikanie pestek, orzechów czy ziaren (np. truskawek, pomidorów), ale obecnie większość badań pokazuje, że nie zwiększają one ryzyka zapalenia uchyłków. Jednak warto być ostrożnym i obserwować reakcję organizmu.
Co wtedy się dzieje?
- Mogą mechanicznie drażnić śluzówkę jelita.
- Zalegające resztki mogą być pożywką dla bakterii.
- To z kolei sprzyja powstawaniu stanu zapalnego uchyłków (zapalenie uchyłków), który objawia się bólem brzucha, gorączką, a czasem koniecznością antybiotykoterapii czy nawet leczenia szpitalnego.
Dlatego w klasycznych zaleceniach dietetycznych przy uchyłkach odradza się jedzenie produktów zawierających małe, twarde pestki i ziarna.
Czy wszystkie ziarna są złe?
- Ziarna drobno zmielone (np. siemię lniane mielone, mąka pełnoziarnista) są zwykle dobrze tolerowane, bo nie tworzą ostrych, twardych fragmentów.
- Produkty pełnoziarniste (chleb żytni, płatki owsiane, kasze) – zawierają błonnik, który jest korzystny dla pracy jelit, o ile nie ma ostrej fazy zapalenia.
- Całe, twarde nasiona i pestki – są najbardziej ryzykowne i najlepiej ich unikać.
Podrażnienie jelit przez pokarm
- Nie tylko ziarna mogą drażnić uchyłki. Także inne produkty mogą wywoływać podrażnienia i nasilać objawy:
- Tłuste i smażone potrawy – spowalniają trawienie, mogą nasilać wzdęcia i ból.
- Alkohol i kawa w nadmiarze – podrażniają śluzówkę i działają odwadniająco.
- Ostre przyprawy – u części osób nasilają dolegliwości jelitowe.
- Żywność wysoko przetworzona (chipsy, fast food, słodycze) – mało błonnika, dużo tłuszczu i dodatków chemicznych.
- Pokarmy powodujące gazy (fasola, kapusta, cebula) – nie są zakazane, ale warto obserwować reakcję własnego organizmu i ograniczać, jeśli wywołują dyskomfort.
Podsumowanie
- Ziarna i pestki w całości mogą utknąć w uchyłkach i wywołać stan zapalny. Dlatego lepiej ich unikać.
- Mielone, zmielone lub dobrze ugotowane produkty zbożowe są bezpieczne i nawet zalecane.
- Warto obserwować swoje ciało – jeśli jakiś produkt powoduje wzdęcia, ból czy uczucie pełności, lepiej go ograniczyć.
- Kluczem jest dieta lekkostrawna, bogata w błonnik, ale bez ostrych resztek i z dużą ilością płynów.