Uchyłki jelita grubego to niewielkie uwypuklenia ściany jelita, które najczęściej pojawiają się w odcinku esicy i zstępnicy. Zwykle rozwijają się w wyniku osłabienia ściany jelita i zwiększonego ciśnienia w jego świetle, np. przy przewlekłych zaparciach. Same uchyłki nie muszą powodować objawów, ale mogą dawać dolegliwości bólowe, wzdęcia, zaburzenia rytmu wypróżnień, a w niektórych przypadkach prowadzić do powikłań, takich jak stan zapalny (tzw. zapalenie uchyłków).
Styl życia wspierający zdrowie jelit
Aby zmniejszyć ryzyko nasilenia dolegliwości, bardzo ważna jest codzienna profilaktyka:
- Dieta bogata w błonnik – wprowadzany stopniowo. Produkty pełnoziarniste, warzywa, owoce (bez pestek), rośliny strączkowe i siemię lniane pomagają uregulować pracę jelit i zapobiegać zaparciom.
- Nawodnienie – co najmniej 1,5–2 litry wody dziennie. Błonnik działa prawidłowo tylko przy odpowiedniej ilości płynów.
- Aktywność fizyczna – regularny ruch (spacery, pływanie, jazda na rowerze) poprawia perystaltykę jelit i obniża ciśnienie w jamie brzusznej.
- Unikanie dźwigania – wysiłek zwiększający ciśnienie w jamie brzusznej sprzyja pogłębianiu problemu.
- Utrzymanie prawidłowej masy ciała – nadwaga obciąża jelita i nasila ryzyko zapaleń.
Czego unikać przy uchyłkach
- Diety ubogiej w błonnik – jedzenie głównie białego pieczywa, słodyczy, wysoko przetworzonych produktów zwiększa ryzyko zaparć i zaostrzeń.
- Twardych, ostrych resztek pokarmowych – orzechów, pestek, ziaren słonecznika, dyni, malin, truskawek, winogron z pestkami – mogą one drażnić uchyłki (niektórzy lekarze dopuszczają część z nich po dokładnym rozdrobnieniu, ale ogólnie zaleca się ostrożność).
- Czerwonego i tłustego mięsa, smażonych potraw – mogą nasilać objawy.
- Alkoholu i palenia papierosów – obciążają przewód pokarmowy i zwiększają ryzyko stanów zapalnych.
- Silnego parcia przy wypróżnianiu – lepiej zapobiegać zaparciom niż forsować stolec.
Podsumowanie
Życie z uchyłkami jelita grubego wymaga przede wszystkim dbałości o dietę i codzienną higienę życia. Kluczem jest regularny rytm wypróżnień, dieta bogata w błonnik i wodę, aktywność fizyczna oraz unikanie produktów i nawyków, które mogą drażnić jelita. Przy dobrze prowadzonym stylu życia uchyłki w esicy i zstępnicy zwykle nie muszą oznaczać poważnych ograniczeń, a ich obecność nie musi obniżać komfortu codziennego życia.
Zobacz artykuł: Ziarna a uchyłki jelita grubego
Aktualizacja 27.09.2025: Dawniej zalecano unikanie pestek, orzechów czy ziaren (np. truskawek, pomidorów), ale obecnie większość badań pokazuje, że nie zwiększają one ryzyka zapalenia uchyłków. Jednak warto być ostrożnym i obserwować reakcję organizmu.